SARMY

Selektywne modulatory receptora androgenowego, SARMs (z ang. selective androgen receptor modulators) – grupa agonistów i antagonistów receptora androgenowego charakteryzujących się rozdzieleniem działania anabolicznego od androgennego. Najczęściej mają budowę niesteroidową.

Receptor androgenowy (AR) jest receptorem z rodziny receptorów jądrowych. Aktywowany AR jest czynnikiem transkrypcyjnym powodującym transkrypcję genów odpowiadających za szeroko pojęte działanie androgenne. AR reguluje anabolizm mięśniowy i kostny oraz erytropoezę, a przede wszystkim wpływa na powstawanie i utrzymywanie się męskiej charakterystyki płciowej.

AR jako jedyny receptor jądrowy ma aż dwa naturalne agonisty: testosteron i dihydrotestosteron (DHT), przy czym DHT, będący metabolitem testosteronu, znacznie silniej wiąże się z AR. Oba związki mają budowę steroidową.

AR jest celem farmakologicznym dla testosteronu, agonistów/antagonistów sterydów anabolicznych (AAS) oraz antagonistów AR. Testosteron, a z racji słabej biodostępności raczej jego estry, stosowany jest przede wszystkim w terapii zastępczej, w przypadku braku produkcji endogennego testosteronu.

AAS, substancje o budowie steroidowej, znalazły zastosowanie w leczeniu stanów katabolicznych związanych z przebiegiem nowotworów, AIDS lub długotrwałej terapii kortykosteroidami. Niegdyś stosowano je również w leczeniu anemii i osteoporozy, ale rozwój farmakologii zdegradował je do środków ostatniego wyboru w tych schorzeniach. AAS są także stosowane przez kulturystów i sportowców z dyscyplin siłowych (podnoszenie ciężarów, trójbój siłowy i tym podobne).

Antagonisty AR używane są w terapii łagodnego przerostu prostaty, raka prostaty, a także hirsutyzmu u kobiet, czy łysienia typu męskiego.

Wszystkie te związki charakteryzują się działaniami niepożądanymi (często poważnymi), dlatego AR pozostaje ważnym celem dla projektowania i odkrywania leków.

W przypadku agonistów AR, czyli testosteronu i AAS, najważniejszym problemem jest obecność, oprócz pożądanego działania anabolicznego, efektów androgennych: przyrostu włosów na ciele, łysienia na skórze głowy, obniżenia wysokości głosu, występowania trądziku. Są one praktycznie nie do przyjęcia przy leczeniu kobiet, a także wysoce uciążliwe w przypadku mężczyzn. Dodatkowo istnieje jeszcze niebezpieczeństwo rozrostu prostaty prowadzącego do powstania nowotworu, a także ginekomastii (w wyniku aromatyzacji testosteronu lub AAS do estradiolu).

Rozdzielenie działania anabolicznego i androgennego jest najważniejszym wyzwaniem projektowania i odkrywania substancji czynnych na AR. Jedną z odpowiedzi na nie jest powstanie SARMs.

Aktywne filtry